Jak bronić się przed osteoporozą?

Opublikowano: 22 października 2019 - 09:50 Autor: Medyczne Grono

uznaje osteoporozę za jedną z głównych chorób cywilizacyjnych, a wielu specjalistów uważa ją za epidemię XXI wieku. Łącznie na całym świecie na osteoporozę choruje aż 200 milionów osób. Na ryzyko złamań osteoporotycznych narażone jest aż pond 46% kobiet powyżej 50. r. ż.. Choroba ta zagraża również młodszym kobietom: w ciąży oraz w okresie laktacji. długo nie daje żadnych objawów, a pacjentki żyją w nieświadomości, nie informowane o zagrożeniu. Problem będzie narastał: w Polsce na osteoporozę cierpi 3 miliony osób, a kolejne 8 milionów może zachorować w najbliższym czasie. Jak się obronić przed osteoporozą?

Trzeba poznać przeciwnika

Osteoporoza jest schorzeniem metabolicznym związanym z osłabieniem mikroarchitektury . Jej rozwój wynika z niedoboru w organizmie wapnia, który stanowi podstawowy budulec tkanki kostnej. W wyniku rosnącego zapotrzebowania na wapń, następuje pobór tego składnika mineralnego z dostępnych w organizmie zasobów – właśnie z tkanki kostnej. W wyniku tego procesu stają się kruche i łatwo ulegają złamaniom.

Potocznie osteoporoza nazywana jest „cichym złodziejem kości”, ponieważ bardzo długo nie daje żadnych dolegliwości bólowych. Proces chorobowy przebiega bezobjawowo, stopniowo osłabiając kości; często pierwszym objawem jest złamanie. W efekcie aż 2/3 kobiet w wieku powyżej 45. r. ż. niestety nie zdaje sobie z sprawy z tego, że jest chora . A jest to istotny problem zdrowotny. Każdego roku osteoporoza powoduje ponad kilka milionów złamań w samej Europie. Należy także pamiętać, że konsekwencje osteoporotycznego złamania szyjki kości udowej mogą być bardzo poważne.

Kto jest zagrożony

Choroba dotyczy trzech milionów osób w Polsce. Z uwagi na niewielki przyrost demograficzny i postępujący proces starzenia się polskiego społeczeństwa, chorych w naszym kraju prawdopodobnie będzie przybywać. GUS szacuje, iż do 2035 r. liczba Polaków w wieku ponad 65 lat wzrośnie z ponad 5 mln do 8,5 mln – a ta właśnie grupa wiekowa jest najbardziej zagrożona.

Obecnie w naszym kraju jest ponad 7 milionów kobiet w wieku pomenopauzalnym – a według statystyk nawet połowa tej grupy już jest lub w przyszłości zostanie dotknięta osteoporozą . Warto także dodać, że chorują głównie kobiety i to nie tylko starsze. Problem może dotyczyć również kobiet młodszych, zwłaszcza w okresie laktacji. W czasie karmienia piersią zapotrzebowanie na wapń rośnie nawet o 20% i jednocześnie wzrasta ryzyko wystąpienia osteoporozy oraz jej wczesnej fazy – osteopenii.

– Szczytowa masa kostna osiągana jest w wieku 20-30 lat. Później, bez odpowiedniej profilaktyki, może dojść do jej utraty – nawet u młodych osób. W okresie okołomenopauzalnym u kobiet następuje przewaga procesów niszczenia nad procesami kościotworzenia, a w konsekwencji spadek masy kostnej. U mężczyzn zaś, przyczyną może być andropauza lub powikłania po innym schorzeniu. Ryzyko osteoporozy rośnie więc wraz z wiekiem – komentuje reumatolog, dr n. med. Maria Rell–Bakalarska.

Dlaczego kobiety są bardziej zagrożone niż mężczyźni? Jednym z powodów są zmiany lub zaburzenia
w gospodarce hormonalnej powodujące obniżenie poziomu estrogenów.

– Proces ubytku wapnia z kości u osób starszych może być związany z obniżoną zdolnością przyswajania tego pierwiastka z diety. Najczęstszą zaś przyczyną osteoporozy u kobiet, także młodszych, są zaburzenia gospodarki hormonalnej i niski poziom estrogenów. Odwapnienie kości często dotyczy kobiet mających zaburzenia miesiączkowania, osób z nadczynnością tarczycy czy stosujących restrykcyjną dietę. W trakcie odchudzania zanika tkanka tłuszczowa, w której zachodzi istotny proces konwersji do estrogenów, w rezultacie ich poziom się obniża, a jednym z objawów jest ubytek wapnia z kości. Również w okresie przekwitania, gdy dochodzi do zaprzestania produkcji estrogenów w jajnikach, zmniejsza się gęstość kości – tłumaczy ginekolog-endokrynolog, .

Bezobjawowy przebieg osteoporozy wiąże się z późnym jej wykryciem – najczęściej wtedy, kiedy dochodzi do złamania. Niestety, wtedy jest to dowód na to, że choroba znajduje się już na zaawansowanym etapie i jest trudna w leczeniu. W zdrowym organizmie, niedotkniętym schorzeniem, zwykły upadek z reguły nie kończy się złamaniami – inaczej jest w przypadku osteoporozy.

Osteoporoza to podstępna choroba

Pani Magdalena jest mamą trójki dzieci, które karmiła piersią. Nie zdawała sobie sprawy,
że okres laktacji może w znacznym stopniu wpłynąć na ubytek wapnia z kości.

– Wraz z rodziną pojechałam na narty. Niegroźny upadek skutkował złamaniem i wtedy dowiedziałam się o chorobie. Zupełnie nie zdawałam sobie sprawy z tego, że osteoporoza może dotyczyć osoby młodszej, prowadzącej zdrowy i aktywny tryb życia. Dotychczas kojarzyłam tę chorobę ze schorzeniem starszych kobiet, po 60-tce – wspomina Magdalena Zdziech-Sobotkowska. – W moim przypadku choroba była spowodowana wyższym zapotrzebowaniem na wapń związanym z procesem laktacji. Byłam trzy razy w ciąży, karmiłam piersią, nie byłam jednak świadoma, że może to w jakikolwiek sposób obciążyć mój organizm. Mądry Polak po szkodzie – podsumowuje pani Magdalena.

Skuteczna profilaktyka i leczenie

Osteoporoza jest wyniszczająca dla każdego pacjenta, stanowi także trzecią najczęstszą przyczynę zgonów na świecie po chorobach układu krążenia oraz nowotworach . Większość niestety nie zdaje sobie sprawy, że osteoporoza jest chorobą śmiertelną . Niewykryta lub nieleczona, może się skończyć nawet złamaniem kręgosłupa lub szyjki udowej kości – a są to kontuzje bezpośrednio zagrażające życiu.

W zaleceniach profilaktyki osteoporozy jest odpowiednia dieta, bogata w wapń. Polecany jest nabiał: mleko, jogurty, ser żółty; a także migdały, suszone figi, mak, soja czy sardynki. Trudno jednak przyjmować odpowiednie ilości tego pierwiastka w diecie. Nie jest łatwo dostarczyć swojemu organizmowi rekomendowaną w profilaktyce i leczeniu osteoporozy ilość wapnia (1200-1500 mg). Przy obniżonej zdolności przyswajania wapnia lub przy większej jego podaży, trzeba wapń suplementować. Wybierając preparat warto zwrócić uwagę na różnice pomiędzy lekiem a suplementem diety i dobrać odpowiedni.

Różnice pomiędzy lekiem a suplementem diety

Istotnym czynnikiem wpływającym na kondycję układu kostnego jest także styl życia. Palenie papierosów, nadużywanie alkoholu, , siedzący tryb życia czy niedożywienie znacząco zwiększają ryzyko wystąpienia osteoporozy.

Wystąpieniu osteoporozy zapobiega także regularna, odpowiednia aktywność fizyczna. W dzisiejszych czasach bardzo modne stało się intensywne korzystanie z aktywności ruchowej. Obserwuję tysiące osób wręcz uzależnionych od forsujących, ekstremalnie obciążających organizm treningów, takich jak długodystansowe biegi czy „runmagedony”. Są to aktywności, do których należy być profesjonalnie przygotowanym sportowcem.

– W przeciwnym razie może dość do groźnego przeciążenia organizmu, a także odwapnienia kości; szczególnie w przypadku bardzo szczupłych osób. Z drugiej strony, ruch ma kluczową rolę w utrzymywaniu układu kostnego w dobrej kondycji. Musi to być jednak aktywność wykorzystująca naturalne, grawitacyjne obciążenie kości – najlepiej, aby było to obciążenie osiowe z zaangażowaniem większych partii mięśniowych. Efekt taki uzyskujemy korzystając ze schodów, jeżdżąc na rowerze, uprawiając nordic-walking czy tańcząc. Dobrze jest stosować się do zaleceń Światowej Organizacji Zdrowia dotyczących intensywności treningów – podpowiada , Prezes Krajowej Rady Fizjoterapeutów.

Sprawdź kondycję swoich kości

Podstawowym badaniem oceniającym gęstość mineralną kości jest densytometria. Dzięki temu badaniu jest możliwość wykrycia choroby we wczesnym etapie jej rozwoju (osteopenii), a także określić stopień zaawansowania choroby oraz monitorować na bieżąco leczenie. Badanie jest dość proste, bezbolesne i powszechnie dostępne, jednak aż 65% Polek w wieku 45-55 lat nigdy nie wykonywało badań diagnostycznych w zakresie osteoporozy.

– Badaniu densytometrycznemu poddaje się odcinki układu kostnego, które najczęściej ulegają złamaniom osteoporotycznym – szyjkę kości udowej lub odcinek lędźwiowo-krzyżowy kręgosłup. Badanie trwa kilka minut i nie jest skomplikowane. Polega na tym, że nad badanym fragmentem ciała przesuwa się ramię densytometru, który emituje promienie RTG. W czasie badania należy leżeć nieruchomo. Badanie powinny wykonać kobiety poczynając od wieku okołomenopauzalnego i wykonywać je co 12 – 24 miesiące. W szczególnych wypadkach wykonujemy badanie densytometryczne u kobiet przed 40 rż (przebyte złamanie, rodzinny wywiad złamań osteoporotycznych, drastyczne diety, BMI < 17, , choroby współistniejące). U mężczyzn badanie jest zalecane po 65. r.ż. Na podstawie wyników badania lekarz reumatolog będzie w stanie określić stan zdrowia kości, a w razie zdiagnozowania osteoporozy wdrożyć szybkie i bezpieczne leczenie – wyjaśnia .

O autorze
Medyczne Grono

portal branży medycznej. Najlepsze szpitale, kliniki, oddziały i przychodnie medyczne. Sprawdzeni specjaliści. Chcesz do nas dołączyć? Zapraszamy: WSPÓŁPRACA

1 Komentarz do tej pory.

  1. Alicja 24 listopada 2019 o 10:47 - Odpowiedz

    przede wszystkim regularne badania. Trzeba wiedzieć też, że nieleczona osteoporoza może przynieść podłe skutki. W laboratorium diagnostyce mają genialne badania pod tym kątem,mysle, że warto 🙂

Komentuj